Dystans maratonu: 42,195 km. Skąd ta liczba? Historia, rekordy

Dystans maratonu to jedna z tych liczb, która na stałe wpisała się w świadomość zarówno sportowców, jak i osób niezwiązanych na co dzień z bieganiem. Ale czy zastanawialiście się kiedyś, dlaczego to dokładnie 42,195 kilometra, a nie równe 40 czy 45? W tym artykule nie tylko odpowiem na to kluczowe pytanie, ale również zabiorę Was w podróż przez fascynującą historię tego królewskiego dystansu, przybliżę inne popularne biegi oraz podzielę się ciekawostkami ze świata maratonów, aby w pełni zaspokoić Waszą ciekawość.

Dlaczego maraton ma dokładnie 42,195 km? Poznaj zaskakującą historię tego dystansu

Zacznijmy od początku, czyli od legendy. Nazwa "maraton" wywodzi się z historii starożytnej Grecji i legendarnego biegu żołnierza Filippidesa. Po zwycięskiej bitwie pod Maratonem w 490 roku p.n.e. Filippides miał przebiec około 40 kilometrów do Aten, aby przekazać radosną nowinę o pokonaniu Persów. Po wykrzyknięciu "Zwyciężyliśmy!" padł martwy z wyczerpania. Ta heroiczna opowieść stała się inspiracją dla twórców nowożytnych Igrzysk Olimpijskich.

Kiedy w 1896 roku w Atenach odbyły się pierwsze nowożytne igrzyska, naturalnym było, że w programie znalazł się bieg maratoński. Dystans wyznaczono wówczas na około 40 kilometrów, nawiązując do historycznej trasy. Jednak ta precyzyjna liczba, 42,195 km, pojawiła się dopiero na Igrzyskach Olimpijskich w Londynie w 1908 roku. Trasa została wtedy wydłużona, aby start znajdował się na zamku w Windsorze, a meta przed lożą królewską na stadionie White City, co miało zapewnić królewskiej rodzinie doskonały widok na finisz. Ta konkretna odległość, 26 mil i 385 jardów, czyli dokładnie 42,195 km, tak się przyjęła, że stała się nowym punktem odniesienia.

Kiedy i dlaczego 42,195 km stało się oficjalnym standardem?

Mimo że dystans 42,195 km zadebiutował w Londynie w 1908 roku, minęło jeszcze trochę czasu, zanim został on oficjalnie ustandaryzowany. Dopiero w 1921 roku Międzynarodowa Federacja Lekkiej Atletyki (World Athletics, dawniej IAAF) podjęła decyzję o zatwierdzeniu tej konkretnej długości jako oficjalnego dystansu maratonu. Od tego momentu każdy certyfikowany maraton na świecie musi mieć dokładnie 42,195 kilometra, co zapewnia sprawiedliwość i porównywalność wyników na arenie międzynarodowej.

Czy każdy maraton na świecie ma identyczną długość?

Tak, absolutnie! Dzięki decyzji World Athletics z 1921 roku, każdy certyfikowany maraton na świecie, niezależnie od tego, czy odbywa się w Bostonie, Berlinie, Tokio, czy w Polsce, musi mieć dokładnie 42,195 km. Jest to globalny standard, który gwarantuje, że wyniki osiągane przez biegaczy są porównywalne i mogą być uznawane za rekordy.

Maraton, półmaraton, ultra: czym różnią się królewskie dystanse biegowe?

Oprócz klasycznego maratonu, świat biegów długodystansowych oferuje wiele innych wyzwań. Jednym z najpopularniejszych jest półmaraton, który, jak sama nazwa wskazuje, stanowi dokładnie połowę dystansu maratońskiego, czyli 21,0975 km. Jest to dystans niezwykle popularny w Polsce, idealny dla osób, które chcą sprawdzić swoje siły na dłuższej trasie, ale nie są jeszcze gotowe na pełny maraton. Wydarzenia takie jak Półmaraton Warszawski czy Półmaraton Królewski w Krakowie co roku przyciągają tysiące uczestników.

Ultramaraton: gdy 42 kilometry to dopiero początek

Dla tych, dla których maraton to za mało, istnieją ultramaratony. To każdy bieg na dystansie dłuższym niż tradycyjny maraton. Popularne dystanse ultra to 50 km, 100 km, ale także biegi 12-godzinne, 24-godzinne, a nawet wielodniowe, gdzie liczy się pokonany dystans w określonym czasie. W Polsce biegi ultra zyskują na popularności, zwłaszcza te górskie, takie jak Bieg Rzeźnika czy imprezy w ramach Festiwalu Biegowego w Krynicy. To prawdziwy test wytrzymałości i siły charakteru.

Jak wybrać dystans dla siebie? Krótki przewodnik dla początkujących

Wybór odpowiedniego dystansu to klucz do czerpania radości z biegania i unikania kontuzji. Oto moje krótkie wskazówki:

• Półmaraton to doskonały punkt wyjścia dla tych, którzy chcą spróbować swoich sił na dłuższych dystansach. Wymaga solidnego, ale nie ekstremalnego przygotowania.
• Maraton to już poważne wyzwanie, które wymaga wielomiesięcznego, systematycznego treningu i odpowiedniego planowania. Nie jest to dystans dla każdego i nie należy go lekceważyć.
• Ultramaraton to domena doświadczonych biegaczy, którzy mają już za sobą wiele maratonów i szukają nowych granic. To test nie tylko fizycznej, ale i mentalnej wytrzymałości.

Jak dystans 42,195 km wpływa na ludzki organizm?

Pokonanie 42,195 km to ogromny wysiłek dla ludzkiego organizmu. Jednym z najbardziej znanych zjawisk, z którym mierzą się maratończycy, jest tzw. "ściana". To kryzys energetyczny, który najczęściej następuje po 30-35 kilometrze biegu. W tym momencie organizm wyczerpuje zapasy glikogenu (zmagazynowanej formy węglowodanów) w mięśniach i wątrobie. Biegacz nagle odczuwa ogromne zmęczenie, spadek energii, a nawet dezorientację. Przebicie się przez "ścianę" to jedno z największych wyzwań fizycznych i mentalnych, z jakimi mierzą się maratończycy, i wymaga ogromnej determinacji.

Fizyczne i mentalne wyzwania: dlaczego maraton to test charakteru?

Maraton to nie tylko walka ze "ścianą". To kompleksowy test charakteru, który obnaża zarówno fizyczne, jak i mentalne słabości. Oprócz wyczerpania glikogenu, biegacze zmagają się ze zmęczeniem mięśni, które pracują na granicy wytrzymałości, ryzykiem odwodnienia i przegrzania, a także z bolesnymi skurczami i pęcherzami. Co więcej, ogromną rolę odgrywa psychika. Determinacja, umiejętność radzenia sobie z bólem i monotonią, a także wiara w siebie są kluczowe, aby dotrzeć do mety. To właśnie dlatego ukończenie maratonu jest tak nobilitujące.

Klucz do sukcesu: jak przygotować się na tak ekstremalny wysiłek?

Przygotowanie do maratonu to proces, który wymaga zaangażowania i dyscypliny. Oto kluczowe aspekty, na które zwracam uwagę:

• Regularne treningi: Długie wybiegania, biegi tempowe, interwały i siła biegowa wszystko to buduje wytrzymałość i szybkość.
• Odpowiednia dieta: Bogata w węglowodany, białka i zdrowe tłuszcze, dostosowana do zwiększonego zapotrzebowania energetycznego.
• Nawodnienie: Kluczowe przed, w trakcie i po treningach oraz w dniu startu, aby zapobiec odwodnieniu.
• Regeneracja: Sen, rozciąganie, masaże organizm potrzebuje czasu na odbudowę i adaptację do wysiłku.
• Trening mentalny: Wizualizacja sukcesu, pozytywne nastawienie i umiejętność radzenia sobie z kryzysami to podstawa.

Najszybsi na świecie i w Polsce: kto pokonał 42,195 km w rekordowym czasie?

Maraton to dystans, na którym co roku przesuwane są granice ludzkich możliwości. Aktualne rekordy świata pokazują, jak niesamowite rezultaty można osiągnąć dzięki ciężkiej pracy i talentowi:

• Mężczyźni: Kelvin Kiptum (Kenia) 2:00:35 (Chicago 2023)
• Kobiety: Tigst Assefa (Etiopia) 2:11:53 (Berlin 2023)

Te wyniki są absolutnie oszałamiające i inspirują miliony biegaczy na całym świecie.

Polscy królowie i królowe maratonu: poznaj najlepsze krajowe wyniki

Polscy biegacze również mają swoje miejsce w historii maratonu, osiągając znakomite rezultaty. Oto aktualne rekordy Polski:

• Mężczyźni: Henryk Szost 2:07:39 (Otsu 2012)
• Kobiety: Aleksandra Lisowska 2:25:52 (Dębno 2023)

To dowód na to, że polska scena biegowa ma się bardzo dobrze i nasi zawodnicy potrafią rywalizować na najwyższym poziomie.

Czy możliwe jest złamanie bariery 2 godzin w oficjalnym maratonie?

Pytanie o złamanie bariery 2 godzin w maratonie to jeden z najbardziej ekscytujących tematów w świecie biegania. Eliud Kipchoge, legendarny kenijski biegacz, dokonał tego w 2019 roku w Wiedniu, pokonując dystans w czasie 1:59:40 w ramach projektu Ineos 1:59 Challenge. Należy jednak zaznaczyć, że był to bieg w kontrolowanych warunkach, z pacemakerami zmieniającymi się co kilka kilometrów i specjalnym samochodem wyznaczającym tempo, dlatego wynik nie został uznany za oficjalny rekord świata. Mimo to, pokazał, że ludzki organizm jest zdolny do takiego wyczynu. Wielu ekspertów spekuluje, że to tylko kwestia czasu, zanim bariera 2 godzin zostanie złamana w oficjalnym wyścigu, być może przez kolejną generację niezwykłych talentów.

To nie tylko dystans. Odkryj ciekawostki ze świata maratonów

Świat maratonów jest pełen fascynujących historii i tradycji. Oprócz samych wyników, warto poznać kilka ciekawostek, które dodają kolorytu tej dyscyplinie. Najstarszym corocznym maratonem na świecie jest Maraton Bostoński, organizowany nieprzerwanie od 1897 roku. W Polsce z kolei najdłuższą tradycję ma Maraton Dębno, który odbywa się od 1966 roku. Do "Wielkiej Szóstki" największych i najbardziej prestiżowych maratonów na świecie zaliczamy:

• Maraton Bostoński
• Maraton Londyński
• Maraton Berliński
• Maraton Chicagowski
• Maraton Nowojorski
• Maraton Tokijski

Od Dębna po Boston: biegi z niezwykłą historią

Maraton Bostoński to prawdziwa ikona, która od ponad wieku gromadzi biegaczy z całego świata na trudnej trasie w Nowej Anglii. Jego historia jest bogata w niezwykłe momenty, w tym słynny incydent z Kathrine Switzer, która w 1967 roku, mimo prób usunięcia jej z trasy, ukończyła bieg jako pierwsza oficjalnie zarejestrowana kobieta. Maraton Dębno, choć młodszy, również ma swoją unikalną atmosferę i tradycję, będąc świadkiem wielu rekordów Polski i niezapomnianych rywalizacji. Oba te biegi to coś więcej niż tylko dystans to żywe pomniki historii biegania.

Przeczytaj również: Bieganie zimą: Sekrety komfortu i bezpieczeństwa na mrozie

Ile kalorii spala się podczas maratonu i inne liczby, które robią wrażenie

Maraton to ogromny wydatek energetyczny. Szacuje się, że podczas biegu na dystansie 42,195 km, w zależności od wagi biegacza i tempa, można spalić od 2500 do nawet 3500 kilokalorii. To równowartość kilku obfitych posiłków! Inne liczby, które robią wrażenie, to na przykład liczba uczestników największych maratonów Maraton Nowojorski regularnie gromadzi ponad 50 000 biegaczy, a podczas takiego wydarzenia zużywa się tysiące litrów wody i napojów izotonicznych. To pokazuje skalę i logistykę, jaka stoi za organizacją tych gigantycznych imprez sportowych.